Zorgverzekeringwijzer.nl sprak vorig jaar de bekendste dokter van Nederland, Diederik Gommers. Helaas is dit interview nog steeds zeer actueel en daarom brengen we het nogmaals onder de aandacht. De IC-arts die Nederland door de coronacrisis heen hielp, zet zich nu krachtig in voor de toekomst van onze gezondheidszorg. Nu zorgpremies blijven stijgen, de kosten oplopen en het personeelstekort toeneemt, vindt hij dat het tijd is voor echte keuzes. Het is inmiddels vijf over twaalf. In dit openhartige gesprek deelt Gommers zijn zorgen én verkennen we samen mogelijke oplossingen.
De onhoudbare stijging van de zorgkosten
“De zorgkosten nemen ieder jaar verder toe,” vertelt Gommers. “Vergrijzing, technologische vooruitgang en stijgende lonen dragen allemaal bij aan die groei.” Tijdens de coronacrisis werd volgens hem pijnlijk duidelijk hoe groot die uitgaven inmiddels zijn. “COVID heeft ons laten zien dat de zorg niet onbeperkt te financieren is. We kunnen niet alle behandelingen blijven uitvoeren zonder ons af te vragen of ze écht noodzakelijk zijn.”
Gommers benadrukt dat we anders naar zorg moeten gaan kijken. “Het moet gaan om zinnige, passende zorg. Dat vraagt om het maken van keuzes en om kritisch te blijven bij wat werkelijk nodig is.”
We moeten kritisch kijken naar welke behandelingen echt noodzakelijk zijn
Met klem benadrukt Gommers dat de situatie in de zorg dringend is. “Het is echt vijf over twaalf,” zegt hij. “Als we niet snel actie ondernemen, komen we onvermijdelijk in een situatie waarin de zorg steeds minder toegankelijk wordt. Als we niet oppassen, dan gaan we Amerika achterna. Dan krijgen we veel mensen die leven op straat en geen zorg krijgen, omdat ze niet verzekerd zijn. Ja, dat moeten we gewoon met elkaar zien te voorkomen. Maar dat betekent ook dat we nee zeggen. Belangrijke keuzes over welke zorg we wel en niet meer kunnen bieden, kunnen we niet langer uitstellen.”
Wie bepaalt welke zorg we bieden?
Wanneer hem wordt gevraagd wie deze keuzes moet maken, benadrukt Gommers dat dit een gedeelde verantwoordelijkheid is. “Je kunt dit niet alleen bij artsen neerleggen. Als samenleving moeten we ons afvragen wat we écht belangrijk vinden en waaraan we ons geld willen besteden. Dit moet een brede maatschappelijke discussie worden.”
Hij erkent dat het een gevoelig onderwerp is, zeker wanneer het gaat om behandelingen die het leven slechts kort verlengen. “Als je spreekt over een therapie van enkele tonnen die iemand maar zes maanden extra geeft, moeten we durven vragen of dat de beste inzet van onze middelen is.”
Het belang van preventie en een vitaal leven
Volgens Gommers speelt preventie een cruciale rol in het beperken van de zorgkosten. Er zou veel meer geïnvesteerd moeten worden in maatregelen die voorkomen dat mensen zorg nodig hebben. “We willen dat mensen zo vitaal mogelijk oud worden, zodat de zorgvraag afneemt,” legt hij uit. Daarom vindt hij het zorgelijk dat er juist op preventie wordt bezuinigd. “We moeten niet wachten tot iemand ziek wordt, maar actief werken aan het bevorderen van gezondheid.”
Personeelstekort in de hele zorgketen
Naast de stijgende kosten en de noodzaak van preventie kaart Gommers ook het groeiende personeelstekort aan. “Op dit moment hebben we een tekort van zo’n 50.000 mensen in de zorg. Dit tekort raakt niet alleen ziekenhuizen, maar ook thuiszorg en verpleeghuizen. De hele zorgketen komt hierdoor onder druk te staan.” Hij vreest dat het tekort in de toekomst verder zal toenemen door de vergrijzing. “Als we niets veranderen, zullen we op veel punten in de keten vastlopen. De vergrijzing zorgt voor een toenemende zorgvraag, terwijl er steeds minder mensen zijn om die zorg te leveren.”
Administratielast zorgt voor hoog verloop personeel
Gommers benoemt ook de administratieve druk als een factor die bijdraagt aan het tekort en het hoge verloop onder zorgverleners. “Veel zorgverleners besteden een groot deel van hun tijd aan administratie in plaats van aan patiënten.” Hij benadrukt dat het verminderen van administratielast kan helpen om het werkplezier te vergroten. “We hebben in de zorg zo veel indicatoren en checklists dat de werkdruk hierdoor onnodig hoog wordt. Het doel moet zijn om de kwaliteit van de zorg te verbeteren zonder de administratieve druk verder te verhogen.”
Hij voegt eraan toe dat technologie kan helpen om de zorg efficiënter te maken, bijvoorbeeld door het gebruik van barcodesystemen om medicatiefouten te verminderen. “Door slim gebruik van technologie kunnen we de focus weer terugbrengen naar de patiënt.”
Nieuwe pandemie is een kwestie van tijd
Gommers waarschuwt dat de kans op een nieuwe pandemie door klimaatverandering toeneemt. “We zien dat de leefomgeving van dieren verandert, wat de kans op nieuwe virusuitbraken vergroot.” Hij wijst op de recente vogelgriepepidemieën en het risico dat virussen overspringen op mensen. “Het is niet de vraag óf, maar wanneer een nieuwe pandemie zal toeslaan,” zegt hij. “COVID heeft ons voorbereid, maar er zijn veel lessen te trekken over hoe we een volgende pandemie beter kunnen aanpakken.”
Rol van data en samenwerking
Een andere belangrijke stap is volgens Gommers het verbeteren van gegevensuitwisseling. “Als we alle gegevens over de gezondheid van een patiënt kunnen samenbrengen, krijgen artsen een vollediger beeld van de patiënt en kunnen we betere keuzes maken.” Hij legt uit dat het huidige systeem met losstaande databases samenwerking bemoeilijkt. “Een betere gegevensuitwisseling tussen zorginstanties kan de patiëntenzorg sterk verbeteren.”
Oproep tot samenwerking en maatschappelijke verantwoordelijkheid
Gommers sluit het interview met Zorgverzekeringwijzer.nl af met een oproep tot samenwerking en een gezamenlijke verantwoordelijkheid om de zorg houdbaar te maken. “We staan voor grote uitdagingen, en alleen door samen te werken en moeilijke keuzes te maken, kunnen we de zorg toekomstbestendig maken.” Hij benadrukt dat artsen, patiënten, zorgverzekeraars en de overheid gezamenlijk moeten streven naar een betaalbaar en efficiënt zorgsysteem.
