Uit eigen onderzoek blijkt dat veel Nederlanders hun zorgverzekering voor 2025 niet goed begrijpen. Van de ruim 2.600 deelnemers aan de Nationale Zorgverzekering Kennisquiz van Zorgverzekeringwijzer.nl beantwoordde bijna één op de vier belangrijke vragen verkeerd. Dit gebrek aan kennis kan leiden tot onverwachte kosten en financiële risico’s.
Grote misverstanden over keuzevrijheid
Een van de grootste misverstanden uit ons onderzoek kwam naar voren bij de vraag: “Bij welk soort polis heb je vrije zorgkeuze?”. Maar liefst 45% van de respondenten gaf deze vraag fout antwoord. Meer dan een kwart dacht dat je met een naturapolis volledig vrije zorgkeuze had. De overige 18% dacht dat het juiste antwoord de combinatiepolis was. Beide antwoorden waren onjuist. Alleen met een restitutiepolis had je volledige vrije zorgkeuze. Dit type polis was in 2025 niet meer af te sluiten.
Wat betekent keuzevrijheid nou eigenlijk?
In 2025 waren er drie soorten basisverzekeringen: de budgetpolis, de naturapolis en de combinatiepolis. Bij een budgetpolis kon je alleen terecht bij een beperkt aantal zorgverleners. Met een naturapolis had je meer keuze, maar kreeg je niet altijd alles vergoed. De combinatiepolis zat daar tussenin: soms kreeg je volledige vergoeding, soms moest je bijbetalen als je naar een zorgverlener ging zonder contract.
Alleen bij de restitutiepolis had je volledige keuzevrijheid. Je kon zelf bepalen naar welke zorgverlener je ging en de verzekeraar vergoedde de kosten. Deze polis kan je sinds 1 januri 2025 niet meer afsluiten.
Voor de zorgverzekering 2026 zijn er slechts nog twee polissen beschikbaar, namelijk de combinatiepolis en de naturapolis. De budgetpolis stopt namelijk per 1 januari 2026 te bestaan.
Voorbeeld keuzevrijheid
Wanneer iemand na een blessure revalideerde bij een fysiotherapeut zonder contract, werd slechts een deel van de kosten vergoed. Hierdoor bleef de patiënt soms achter met een hoge rekening die hij of zij financieel moeilijk kon dragen.
“Het was zorgwekkend dat veel mensen de basisprincipes van de zorgverzekering niet goed begrepen,” aldus onze zorgverzekeringsexpert Femke Koning destijds. “Dit gebrek aan kennis kon vooral tijdens het overstapseizoen leiden tot verkeerde keuzes.”
Vooral jongeren van 18 tot 25 jaar scoorden opvallend slecht: meer dan 75% van hen gaf het verkeerde antwoord over vrije zorgkeuze.
Misverstanden over de basisverzekering
Bijna 30% van de Nederlanders wist niet precies wat wel en niet werd vergoed vanuit de basisverzekering. Zo dacht 21,4% dat fysiotherapie standaard werd vergoed, terwijl dit slechts in uitzonderlijke gevallen zo was. Ook dacht 7,4% dat tandartskosten voor volwassenen werden vergoed. Deze groep kwam vaak voor vervelende verrassingen te staan wanneer zij de tandartsrekening zelf moesten betalen.
Acceptatie basisverzekering bij ziekte
Daarnaast dacht meer dan 30% van de respondenten dat zorgverzekeraars mensen mochten weigeren voor de basisverzekering als zij ernstig ziek waren. Hierdoor bleven veel mensen uit angst bij hun oude verzekeraar. In werkelijkheid was dit niet toegestaan: zorgverzekeraars waren verplicht iedereen te accepteren, ongeacht de gezondheidstoestand.
“Iedereen in Nederland had recht op een basisverzekering,” zei Koning. “Ook als je ernstig ziek was, kon je overstappen en mochten verzekeraars geen hogere premie vragen.”
Misverstanden onder verschillende leeftijdsgroepen
Uit het onderzoek kwamen duidelijke verschillen naar voren tussen leeftijdsgroepen. Jongeren van 18 tot 25 jaar gaven de meeste verkeerde antwoorden (40%). Naarmate de leeftijd steeg, werd de kennis beter. Alleen boven de 66 jaar nam de kennis weer iets af.
Belangrijkste opvallendheden:
- 18–25 jaar: 75% wist niet welke polis vrije zorgkeuze bood; 33% dacht dat ze geweigerd konden worden bij ziekte.
- 26–35 jaar: 44% wist niet wat er in het basispakket zat; 37% dacht dat de huisarts onder het eigen risico viel.
- 46–55 jaar: 34% dacht dat overstappen bij ernstige ziekte niet mogelijk was.
- 66–75 jaar: 35% wist niet hoe keuzevrijheid werkte; 25% dacht dat zij hun oude verzekering zelf moesten opzeggen.
De leeftijdsgroep 36–45 jaar scoorde het beste en leek het meest op de hoogte van de regels en mogelijkheden.
Gevolgen voor gezondheid en financiën
Het gebrek aan kennis had niet alleen financiële gevolgen, maar ook gevolgen voor de gezondheid.
Uitstellen van huisartsbezoek
15,6% dacht onterecht dat een huisartsbezoek onder het eigen risico viel. Hierdoor stelden sommige mensen noodzakelijke zorg uit. In ernstige gevallen leidde dit tot vertraagde diagnoses, bijvoorbeeld bij kanker, met grote gevolgen voor gezondheid en kosten. Dit terwijl het gewoon uit het basispakket van de zorgverzekeringen komt.
Angst voor de eerste hulp
Bijna 11% dacht dat zij geweigerd zouden worden op de spoedeisende hulp als hun verzekeraar geen contract had met het ziekenhuis. Hierdoor konden mensen in noodsituaties ten onrechte wegblijven, met mogelijk levensgevaarlijke gevolgen.
Rol voor de overheid
“Het was verontrustend dat zoveel Nederlanders essentiële informatie over hun zorgverzekering niet wisten,” zei Koning tijdens het onderzoek.
Volgens haar lag de grootste verantwoordelijkheid bij de overheid: wetten en regels werden steeds ingewikkelder, terwijl zorgverzekeringen juist begrijpelijk moesten zijn voor iedereen.
Je zorgverzekering vergelijken belangrijker dan ooit
Het vergelijken is nog nooit zo belangrijk geweest, want dit jaar kan het je zelfs tot 511 euro schelen, voor hetzelfde basispakket! Maak een goede vergelijking, bepaal voor jezelf welke zorg jij nodig hebt en wat je zelf kunt betalen. Wij hebben recent een artikel geschreven hoe je het beste kunt vergelijken, lees hier, wij stellen voor dat je deze goed doorneemt, alvorens je start met je zorgverzekering vergelijken!
